Thuê dev lần đầu: hỏi gì, so giá thế nào để không bị "chặt chém"

· Thuê dev & chi phí · Duy Dự · 9 phút đọc

Bạn gửi cùng một câu "em muốn làm web bán hàng" cho ba người. Một người báo 4 triệu, một người 18 triệu, một người 45 triệu. Bạn không biết code, nên chỉ còn hai cách chọn: lấy rẻ nhất cho chắc ăn, hoặc lấy đắt nhất cho yên tâm. Cả hai đều có thể sai.

Thật ra ba người đó rất có thể đều báo đúng giá. Chỉ là mỗi người đang hình dung ra một cái web khác nhau, vì câu "web bán hàng" quá rộng. Làm sao cho ba báo giá đó so được với nhau, và nhìn ra sớm chỗ nào nên dừng, là chuyện của bài này.

1. Kể việc, đừng kể phần mềm

Người không làm nghề hay mô tả bằng tên phần mềm: "tôi cần CRM", "tôi cần app quản lý kho". Vấn đề là mỗi dev hiểu những chữ này một kiểu. Có người nghĩ "app quản lý kho" là một bảng nhập xuất đơn giản, có người nghĩ đến quét mã vạch, nhiều kho, báo cáo tồn theo ngày.

Hãy kể bạn đang làm việc đó thế nào, mỗi ngày, bằng tay. Dev giỏi sẽ tự dịch ra cần làm gì, và đôi khi sẽ nói thật: việc này không cần phần mềm riêng, nối mấy công cụ bạn đang dùng là đủ.

Mẫu tin nhắn gửi dev (copy và sửa lại)

Chào anh/chị, em bán [mặt hàng], khoảng [số] đơn mỗi ngày, có [số] nhân viên. Hiện em đang làm thế này: [kể từng bước, ví dụ: khách nhắn Facebook → nhân viên chép vào Google Sheets → cuối ngày em cộng doanh thu bằng tay]. Chỗ mất thời gian nhất là: [ví dụ: chép đơn, khoảng 1 tiếng mỗi ngày, hay gõ nhầm số điện thoại]. Em muốn: [kết quả mong muốn, ví dụ: đơn tự vào một chỗ, cả nhóm cùng xem được]. Ngân sách dự kiến khoảng [số] và cần xong trước [ngày]. Anh/chị tư vấn giúp em nên làm thế nào ạ.

Hai dòng cuối hay bị bỏ qua vì ngại lộ ngân sách. Nhưng nói trước ngân sách giúp dev đề xuất phương án vừa túi tiền ngay, thay vì báo một bản "đầy đủ" mà bạn không cần.

2. Đọc báo giá: một dòng là chưa đủ

Báo giá kiểu "Thiết kế website bán hàng: 15.000.000đ" không có gì để so sánh, và là nguồn gốc của hầu hết tranh cãi về sau: "cái này có nằm trong giá không anh?".

Một báo giá đáng tin ghi rõ từng phần. Khi nhận được nhiều báo giá, hãy kẻ một bảng như dưới đây và điền vào. Ô nào trống thì hỏi lại.

Hạng mụcChỗ AChỗ BChỗ C
Giao diện: mẫu có sẵn hay thiết kế riêng?
Có những trang/màn hình nào?
Ai đăng nhập được, mỗi người thấy gì?
Giỏ hàng, thanh toán online?
Nối với vận chuyển, Zalo, kế toán?
Ai nhập sẵn sản phẩm, bao nhiêu sản phẩm?
Được sửa bao nhiêu lần trong lúc làm?
Bao lâu xong?
Bảo hành sửa lỗi bao lâu?
Tổng tiền

Điền xong, bạn sẽ thường thấy chỗ rẻ nhất là chỗ có nhiều ô trống nhất. Lúc đó câu hỏi không còn là "ai rẻ hơn", mà là "mình có cần mấy dòng mà chỗ rẻ bỏ đi không".

Mẹo: hỏi "anh làm cái này trong bao lâu?". Cùng một yêu cầu, người trả lời 3 ngày và người trả lời 4 tuần chắc chắn đang định làm hai thứ khác nhau. Hỏi tiếp vì sao chênh nhau, bạn sẽ hiểu hai phương án hơn bất kỳ bảng giá nào.

3. Chi phí sau khi bàn giao

Giá làm chỉ là tiền trả một lần. Một website hay phần mềm còn tốn tiền đều đặn để sống, và khoản này hay bị bỏ quên lúc so giá. Trước khi chốt, hỏi đủ năm câu:

Một báo giá rẻ đi kèm phí duy trì cao có thể đắt hơn báo giá cao mà tự chủ được hosting. Cộng chi phí của cả năm đầu tiên rồi mới so.

4. Xin bản dùng thử sớm

Kịch bản tệ nhất: bạn chờ sáu tuần, đến ngày bàn giao mới thấy sản phẩm, và nó không giống thứ bạn hình dung. Sửa lúc này rất đắt, cho cả hai bên.

Nên nói rõ từ đầu:

Nếu chia tiền theo đợt, gắn mỗi đợt với một bản dùng thử: đặt cọc khi bắt đầu, trả tiếp khi có bản chạy được, trả nốt khi bàn giao. Cách này công bằng cho cả hai bên.

5. Mã nguồn, tên miền, dữ liệu là của ai

Đây là phần ít ai hỏi lúc vui vẻ, và gây đau đầu nhất lúc chia tay. Ghi rõ vào thỏa thuận, dù chỉ là tin nhắn Zalo có xác nhận:

Lý do rất đơn giản: người làm cho bạn hôm nay có thể bận, chuyển nghề, hoặc không liên lạc được sau ba năm. Có đủ những thứ trên, bạn thuê người khác làm tiếp được ngay, không phải làm lại từ đầu.

6. Dấu hiệu nên cẩn thận

Không dấu hiệu nào dưới đây chắc chắn là lừa đảo. Nhưng gặp từ hai cái trở lên thì nên hỏi kỹ hơn hoặc tìm thêm lựa chọn khác.

7. Hỏi nhanh đáp nhanh

Thuê cá nhân (freelancer) hay công ty?

Freelancer thường rẻ hơn và làm việc trực tiếp với người viết code, hợp với dự án nhỏ. Công ty có nhiều người, ít phụ thuộc một cá nhân, hợp với dự án lớn hoặc cần hóa đơn, hợp đồng đầy đủ. Dù chọn bên nào, năm điều trong bài này vẫn áp dụng như nhau.

Có nên chọn chỗ rẻ nhất?

Chọn chỗ có báo giá rõ nhất, không phải rẻ nhất. Nếu chỗ rẻ điền đủ bảng ở mục 2 và trả lời đủ năm câu ở mục 3, thì cứ chọn.

Không biết gì về kỹ thuật thì làm sao biết dev làm đúng?

Bạn không cần đọc code. Bạn chỉ cần dùng thử: làm lại đúng công việc hằng ngày của bạn trên bản dùng thử. Chạy trơn tru là đúng, chỗ nào vướng thì ghi lại gửi dev.

Có cần hợp đồng không?

Dự án lớn thì nên. Dự án nhỏ, ít nhất hãy có một tin nhắn tổng hợp: làm những gì, bao nhiêu tiền, chia mấy đợt, bao giờ xong, ai giữ tên miền và mã nguồn, và hai bên cùng xác nhận.

Tóm lại

Trước khi thuê dev lần đầu: kể việc thật kèm ngân sách, bắt báo giá ghi từng dòng, cộng chi phí cả năm đầu, đòi bản dùng thử sớm, và giữ trong tay tên miền, mã nguồn, dữ liệu. Làm đủ những việc này thì thuê ai bạn cũng khó bị "chặt chém".

Đang có việc muốn bớt làm?

Kể cho tôi nghe bạn đang làm việc đó thế nào. Tôi sẽ nói thật nó có đáng làm phần mềm không, và nếu làm thì tốn khoảng bao nhiêu.

Nhắn Zalo cho tôi

Đọc tiếp